Circulariteit en verbinding staan centraal in het werk van Spring Studio Interieurarchitecten. Met hun ontwerpen laten ze zien, hoe je met bio based materialen en lokale samenwerking ‘a sense of belonging’ creëert.
Tekst Eva Vroom
Fotografie Ewoud Rooks
Spring Studio Interieurarchitecten onderzoekt bij projecten altijd de mogelijkheden om het interieur te verbinden met de omgeving: door samen te werken met lokale organisaties en bedrijven, maar ook door te kijken welke materialen en kleuren er in de buurt te vinden zijn. Daarnaast werken oprichters Manon Westmeijer en Jasmijn Buijvoets bij voorkeur circulair, met hergebruikte en biobased materialen. We belichten in dit artikel twee totaal verschillende Groningse projecten, waarbij ze deze werkwijze en keuzes op een passende manier hebben ingezet. Ten eerste Kunstcentrum De Ploeg in Wehe den Hoorn, dat in een rijksmonument de erfenis van kunstenaarscollectief De Ploeg verbindt met hedendaagse kunst. Bij het tweede project gaat het om nieuwbouw: Spring Studio ontwierp het ontmoetingsgebied en de publieke ruimtes van het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog. Dat ze met dit project de Dezeen award voor beste duurzame interieur wonnen, bewijst dat hun doordachte en onderzoekende manier van werken – vanuit omgeving, verbinding en aandacht voor het materiaal – inmiddels ook internationaal waardering oogst.
Levendig en open
Kunstcentrum De Ploeg is gevestigd in de 19e- eeuwse St. Jozefschool en Ludgerussociëteit. Dit rijksmonument, in 1873 in neogotische stijl ontworpen en oorspronkelijk gebruikt als parochiehuis, deed later dienst als de katholieke St. Jozefschool. Na de sluiting rond de jaren 70-80 volgde een lange periode van leegstand en verval. “Het pand stond op instorten en was bijna gesloopt” vertelt Manon Westmeijer. “In 2020 kwam het gebouw in bezit van Stichting Herstel Erfgoed De Marne, en is het gerestaureerd en gerenoveerd.”
Spring Studio voorzag het kunstcentrum van een interieur, dat teruggrijpt op het expressieve kleurgebruik en het gedachtengoed van De Ploeg. De leden van deze kunstkring legden aan het begin van de vorige eeuw het Groningse landschap vast met krachtige penseelstreken, vanuit een geest van experiment, vrijheid en vooruitgang. Jasmijn Buijvoets: “We wilden echt het karakter van De Ploeg laten zien: kleurrijke paletten, landschap, experiment, het delen met elkaar. Daarnaast was daar natuurlijk het rijksmonument waar we op aan moesten sluiten. We hebben gekeken hoe we de verschillende bouwdelen konden accentueren, en de geschiedenis van het pand gecombineerd met die van het kunstcollectief.” Vanuit deze visie maakte Spring Studio van het kunstcentrum een levendige, open en kleurrijke ontmoetingsplek die uitnodigt tot creativiteit. De ruimtes zijn zo ontworpen dat ze ontwikkeling, uitwisseling en samenwerking ondersteunen – met artist in-residence-programma’s en atelier- en cursusruimtes die zich aanpassen aan presentatie en experiment.
Eigen karakter
Het kunstcentrum werkt voor zijn thema-exposities samen met het Groninger Museum, dat een groot deel van de Ploeg-collectie in depot heeft. “We hebben de expositiezalen zo vormgegeven dat de aandacht naar de kunst gaat, zonder hierbij te vervallen in een klassieke museum-setting” vertelt Westmeijer, “dit geeft ruimte aan de kunstenaars en zorgt voor flexibiliteit.” De verschillende bouwdelen hebben elk hun eigen karakter, zodat een duidelijke overgang tussen de expositiezalen ontstaat.
De vroegere binnenplaats van het gebouw vormt nu de hoofdentree van het kunstcentrum, met een tegelvloer in de kenmerkende heldere kleuren van De Ploeg. In het hart van het gebouw bevindt zich de voormalige sociëteit, getransformeerd tot een café waar makers, bezoekers en kunstliefhebbers samenkomen. Hier is het oorspronkelijke balkenplafond hersteld – een vide met zicht op de kapconstructie biedt ruimte aan wisselende kunstpresentaties.
Het auditorium ligt onder de karakteristieke kap en is flexibel in te delen voor debat, dialoog en verdieping. Centraal punt in de ruimte vormt een zitkuil, omringd door zitplekken van ecoboard. In deze setting is een vloerkleed verwerkt van kunstenaar Tjisse Talsma, een moderne interpretatie van het Groninger landschap.
Muurschildering
Spring Studio koos voor hergebruik en bio based lokale materialen, en werkte met bedrijven uit de omgeving. Zo heeft de centrale open bar in het café werkbladen van Groninger Terrazzo Diggels – geproduceerd door Studio Volop van metselwerk, dat vrijkomt bij de sloop van Groningse woningen. Voor de stamtafel is bio laminaat op basis van aardappelschillen gebruikt, de tafelpoten zijn van hergebruikt hout uit het gebouw. Bijzonder is de herbestemming van een oude balie uit het Groninger Museum, met slimme aanpassingen getransformeerd tot werkmeubelen voor het kunstcentrum. Ook hergebruikte designklassiekers kregen een tweede leven in het interieur.
Er zijn verschillende kunstwerken aan het centrum gedoneerd: het grootste daarvan is de muurschildering van Ploeg-lid Jan van der Zee, met muur en al overgeheveld vanuit een school in Veendam. Westmeijer: “Dat gebeurde vrij laat in het traject, het kunstwerk moest daardoor ingepast worden in een ruimte die al klaar was.” Het werken met hergebruikte materialen en meubelen betekent vereist veel gepuzzel om van alle verschillende onderdelen een samenhangend geheel te maken. Spring-Studio is hierin wonderwel geslaagd, mede dankzij het zorgvuldig samengestelde kleurenpalet, gebaseerd op zowel het werk van De Ploeg als op de kleuren van het monument. Buijvoets: “We hebben in overleg met het kunstcentrum een kleurenonderzoek laten doen, en kleur en vormgeving afgestemd. Hoewel er veel gebeurt in het gebouw, heeft alles daardoor toch dezelfde ingrediënten.”
Menselijke maat
Van het kleurrijke Kunstcentrum De Ploeg naar de ingetogen tinten van de Wadden: daar staat in Lauwersoog het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC), ontworpen door het Deense architectenbureau Dorte Mandrup in samenwerking met Team4 Architecten. Dit multifunctionele centrum verenigt onderzoek, educatie en zeehondenzorg in een gebouw, dat met zijn robuuste vorm aansluit op het landschap. Spring Studio werd gevraagd om het interieur van het ontmoetingsgebied en de publieke ruimtes te ontwerpen. Buijvoets: “We kwamen iets later bij het project, maar hebben wel met Dorte Mandrup kunnen samenwerken. Aan de grootsheid van dit gebouw met zijn krachtige lijnen hebben wij warmte toegevoegd. Toen we er voor het eerst binnenkwamen, werden we getroffen door de omvang – het was een grote lege ruimte van 7 meter hoog , met een gevlinderde betonvloer erin. De grootste uitdaging voor ons was om hier de menselijke maat toe te voegen, maar daarbij alle zichtlijnen vrij te houden.”
Schelpen
Spring Studio ontwierp een interieur dat zowel zachtheid als kracht uitstraalt, met een balans tussen organische vormen en robuuste materialen. Intensieve samenwerking met ontwerpers en makers uit Groningen, Friesland en Drenthe leverde maar liefst tien nieuwe duurzame materialen op om in het project toe te passen, aldus Westmeijer: “We hebben nu een mooie groep met producenten waar we mee samenwerken. Zo hebben we met HuisVeendam bijvoorbeeld een speciaal bio-laminaat met schelpen ontwikkeld voor de ontvangstbalie.” Deze balie doorbreekt met zijn golvende vorm de rechte lijnen van het gebouw, en loopt naadloos door in de bar zodat de verschillende ruimtes vloeiend in elkaar overgaan. Voor de tafels in het restaurant is een bio-laminaat van verschillende kustgrassen gebruikt. Samen met de banken van stadshout en visserijtouwen, en de lampen van hennep en jute uit Groningen zorgt dit voor verwevenheid met de omgeving. Het restaurant biedt een wijds uitzicht over de Waddenzee, waardoor je in directe verbinding staat met de natuur buiten. Spring Studio ontwierp ook de winkel, die aansluit op het hoofdpodium zodat functies zonder onderbreking van zichtlijnen in elkaar overlopen. Dit creëert een open en dynamische ruimtebeleving waar bezoekers zich vrij kunnen bewegen en oriënteren.
Hernieuwde blik
Om in deze hoge open ruimte een prettige akoestiek te verkrijgen, zijn verschillende maatregelen toegepast. In de ontvangstruimte zijn dit plafondplaten van ingezamelde en gerecyclede spijkerbroeken. Dividers zorgen voor een gevoel van geborgenheid, voor de zijwand van het auditorium en in de meubels van de winkel zijn speciaal ontwikkelde akoestische tegels gebruikt. “We hebben zelf meegeholpen deze tegels te maken, van ziekenhuislakens en denimpulp” zegt Westmeijer. “Het was heel bijzonder om te zien hoe duurzaam we het interieur konden maken, met een percentage van 70 procent biobased materialen.” Lokaal samenwerken is duurzaam en versterkt de regionale economie, maar zorgt ook voor een ‘sense of belonging’. Buijvoets: “Door de keuze voor circulaire en biobased materialen nodigt het ontwerp uit tot interactie en reflectie, het inspireert bezoekers om met een hernieuwde blik naar duurzaamheid en de natuur te kijken. Met ons ontwerp vertellen we het verhaal van het WEC en laten we mensen stilstaan bij de bijzondere waarde van het Waddengebied.”
Legenda Kunstcentrum De Ploeg
Opdrachtgever Kunstcentrum De Ploeg
Interieurarchitect Spring Studio
Architect Adema Architecten
Bouwer Friso bouwgroep
Interieurbouwer: WAAK
Audiovisueel + verlichting Define-it en Lichtpunt
Karpetten kunstenaar Tsjisse Talsma i.s.m. Donkersloot
Watergloed Lamp Melle Koot
Groninger Terrazzo Diggels Studio Volop
Houten onderstellen hergebruikte balken Fouthout
Biolaminaten HuisVeendam
Houten vloeren Holtz vloeren
Tegelvloeren Smit tegels
Legenda WEC
Opdrachtgever Werelderfgoedcentrum Waddenzee
Interieurarchitect ontmoetingsgebied & publieke ruimtes Spring Studio
Architect Dorte Mandrup i.s.m. Team4 Architecten
Materiaal ontwikkeling Spring studio i.s.m. HuisVeendam
Bouwer Dijkstra Draisma
Interieurbouwer Perdon & HuisVeendam
Flock of Chairs & Watergloed Lamp Melle Koot
Hanglampen Hennep Jack Brandsma
Hanglampen Keraniet Studio Volop