Hoe Barbara de Vries en Tinka Heinzel een interieur ontwierpen en er uiteindelijk zelf bleven werken

Sommige gebouwen lijken een geheugen te hebben. De oude Sigma Fabriek (Cruquius) in Amsterdam is zo’n gebouw. Ooit een plek van verf, vaten en arbeid, nu een verzameling werkruimtes waar nieuwe ideeën worden gemaakt. Toen Barbara de Vries en Tinka Heinzel van interieurarchitectenbureau Heinzel de Vries hier voor het eerst binnenstapten, wisten ze meteen: dit pand moet een soort thuis worden.

Wat begon als een opdracht voor een ondernemer met een liefde voor techniek en koffie groeide uit tot een intensief ontwerpproces waarin historie, gebruik en detail samenkwamen. En alsof dat nog niet bijzonder genoeg was, besloten de architecten uiteindelijk zelf ook in het pand te blijven. Hun eigen kantoor bevindt zich nu in dezelfde ruimte die ze ooit voor een ander ontwierpen. “Het project liet ons eigenlijk niet meer los’’, zegt Barbara. “En op een gegeven moment voelde het bijna onvermijdelijk dat we hier zelf zouden gaan zitten.’’

Intensieve samenwerking

De opdrachtgever is ondernemer in de wereld van professionele koffieapparatuur. Zijn bedrijf is sterk technisch georiënteerd: ontwerpen, ontwikkelen en produceren van machines en onderdelen, met een relatief klein team. Het kantoor speelt daarin een andere rol dan bij veel bedrijven. Het is geen plek waar dagelijks grote aantallen mensen werken, maar wel een ruimte waar wordt nagedacht, getest, ontvangen en gedeeld. “Hij zit zelf heel erg in de techniek,” vertelt Tinka. “Hij is ingenieur, ontwerpt producten en bemoeit zich graag met details. Dat merk je meteen in zo’n project.’’ De verdieping die hij aankocht in de Sigma Fabriek is circa 400 vierkante meter groot en bestaat in eerste instantie uit één open ruimte, gedragen door zware betonnen kolommen. Het pand ademt zijn industriële verleden, maar is tegelijkertijd klaar voor een nieuwe invulling. Het eerste contact tussen opdrachtgever en Heinzel de Vries ontstond op een bijna terloopse manier. “We waren buren,” zegt Tinka. “We zaten in een verzamelgebouw aan de Panamalaan. Vanuit de gang spraak hij ons een keer aan en hij vertelde dat hij een verdieping had gekocht in de Sigma Fabriek en vroeg of we eens mee wilden denken.’’

Die informele kennismaking bleek het begin van een intensieve samenwerking. Al snel werd duidelijk dat de opdrachtgever niet op zoek was naar een standaard kantoorinrichting, maar naar een interieur dat recht doet aan het gebouw, zijn werk en zijn manier van denken.

Een vloer, drie werelden

Vanaf het begin stond vast dat de verdieping te groot was voor één gebruiker. De opdrachtgever wilde de ruimte opdelen in drie delen: een afgesloten unit voor verhuur, een kantoorruimte voor zijn eigen bedrijf en een tweede kantoor voor zijn broer, die met een ander bedrijf op dezelfde verdieping zou werken. Daarnaast moest er een gedeelde kern komen: een plek waar ontmoeting, overleg en ontspanning samenkomen. “De ruimte was één grote open vloer met alleen maar kolommen,” zegt Barbara.

“We hebben echt veel tijd gestoken in de vraag: hoe deel je dit op zonder het karakter van de ruimte te verliezen?” Die fase bestond niet alleen uit tekenen en schuiven, maar ook uit onderzoek. Zoals bij veel projecten doken Barbara en Tinka in de geschiedenis van het gebouw. Ze bezochten het online stadsarchief, bekeken oude foto’s en probeerden te begrijpen hoe de fabriek vroeger functioneerde. “We wisten dat het een oude verffabriek was,” vertelt Tinka. “Maar pas als je oude beelden ziet, begrijp je hoe kleur, schaal en materiaal toen werden gebruikt.’’

Historie als uitgangspunt, niet als decor

Wat opviel in het archiefmateriaal was dat kleur in de fabriek nooit decoratief was. Het zat in objecten: grote vaten, machines en geschilderde lambrisering. Rood, blauw, groen; krachtige, functionele tinten. Dat inzicht werd een belangrijk uitgangspunt voor het interieurontwerp. “Het was verleidelijk geweest om overal kleur te gebruiken,” zegt Barbara. “Maar dat zou historisch gezien helemaal niet kloppen.” In plaats daarvan kozen de architecten voor een rustige, tijdloze basis aansluitend op de architectuur) met kleur als accent en statement. Zo werd een grote blauwe maatwerkkast ontworpen die als zelfstandig object in de ruimte staat. De toiletruimte werd juist volledig rood uitgevoerd: vloer, wanden en plafond vormen daar één monochroom geheel. “Dat zijn bewuste momenten’’, zegt Tinka. “Geen losse accentmuurtjes, maar ruimtes of objecten die echt iets zeggen.” Deze aanpak maakte het interieur niet alleen sterker, maar ook toekomstbestendig. Omdat een deel van de verdieping verhuurd zou worden, moest de basis neutraal genoeg zijn om door verschillende gebruikers te worden gedragen. “We vinden het belangrijk dat een ruimte tijdloos is,” zegt Barbara. “En dat iemand er zijn eigen stempel op kan zetten zonder tegen het ontwerp te vechten.’’

Het sociale hart: keuken en koffiebar

Centraal in de verdieping ligt het gezamenlijke hart: de keuken en koffiebar. Voor de opdrachtgever was dit geen bijzaak, maar een essentieel onderdeel van het programma. Zijn bedrijf draait om koffie en hij ontvangt hier regelmatig relaties. “Hij zei meteen: hier moet een serieuze koffiebar komen’’, vertelt Tinka. “Met een grote machine, niet iets symbolisch.” De koffiebar is uitgevoerd in hout en heeft een uitgesproken baristauitstraling. Eromheen staan verschillende zitplekken, waardoor het een natuurlijke ontmoetingsplek is geworden. Mensen blijven hangen, praten bij, werken kort of drinken samen koffie. Barbara:

“Het idee was dat dit echt een hangplek zou worden. Een plek waar je vanzelf naartoe gaat.” Naast de koffiebar bevindt zich een lange keuken, die verder gaat dan een standaard pantry. De opdrachtgever houdt van koken en beschikt over professionele apparatuur. Om afstand te nemen van de barista-sfeer en ruimte te geven aan dat culinaireaspect, kozen de architecten hier voor een ander materiaal. “We hebben de werkbladen in terrazzo uitgevoerd,” zegt Tinka. “Die zijn hier in het werk gestort, inclusief de wasbakken. Dat was echt bijzonder.’’

Techniek zichtbaar en doordacht

Wat dit project uitzonderlijk maakt, is de mate waarin techniek onderdeel werd van het ontwerp. De opdrachtgever dacht actief mee over installaties, ventilatie en afwerking. In plaats van techniek weg te werken, werd die juist zichtbaar gemaakt. “Hij ontwierp zelfs profielen voor de luchtinstallatie,” vertelt Barbara. “En liet die poedercoaten in een kleur die bij het interieur past.” Ook bij andere details werd maatwerk toegepast. Om de originele stalen kozijnen te behouden, werden speciale stucprofielen ontwikkeld, ondanks de toevoeging van dikke isolatie. Zelfs kleine onderdelen, zoals het kettinkje van de rolgordijnen, werden uitgevoerd in RVS. “Dat klinkt misschien overdreven,” zegt Tinka, ‘’maar juist die consistentie zorgt ervoor dat alles klopt.’’ Een belangrijk uitgangspunt voor Heinzel de Vries is de relatie tussen binnen en buiten. Het interieur moest voelen als een verlengde van het gebouw, niet als een decor dat er los in staat. “Als je hier aankomt, voel je meteen dat het een oud industrieel pand is’’, zegt Barbara. “Dat gevoel moet binnen doorgaan.’’ Dat betekent: geen overdaad aan luxe materialen die botsen met het rauwe karakter van het gebouw, maar juist een dialoog tussen beton, staal, hout en kleur. De betonnen balken en kolommen blijven zichtbaar, net als de schaal en ritmiek van de gevel. Een van de mooiste reacties kwam van iemand die het pand goed kende. “Mijn man, die ook architect is, liep hier binnen en vroeg: Wat hebben jullie eigenlijk gedaan?’’, vertelt Tinka. “Dat was het grootste compliment. Het voelde alsof het altijd al zo was.’’

Meubilair: klassiek en Nederlands

In het losse meubilair kozen de architecten voor een combinatie van internationale designklassiekers en Nederlandse ontwerpers. Bureaus van Vitra worden gecombineerd met tafels van Arco, stoelen van Gispen en verlichting van Nederlandse ontwerpers. “We hebben bewust gekozen voor meubels met een lange levensduur’’, zegt Tinka. “Ontwerpen die al jaren meegaan en niet trendgevoelig zijn.” Houten bureaus brengen warmte in de industriële basis, terwijl verschillende zitplekken zorgen voor flexibiliteit. Het kantoor voelt daardoor minder als een traditionele werkplek en meer als een huiskamer waar gewerkt wordt. “Dat is ook nodig,” zegt Barbara. “Mensen werken tegenwoordig veel thuis. Als je wilt dat ze naar kantoor komen, moet het beter voelen dan thuis.’’

Een onverwachte wending: zelf blijven

Een ontwerp dat blijft werken

Het project in de Sigma Fabriek is voor Heinzel de Vries meer dan een geslaagde opdracht. Het is een plek geworden die hun manier van werken weerspiegelt: onderzoekend, zorgvuldig en met oog voor detail. “Het mooiste is dat het ontwerp echt gebruikt wordt’’, zegt Tinka. “De koffiebar leeft, de ruimtes worden gedeeld, mensen blijven hangen.’’

---