In Kampen staat één van de meest circulaire en biobased schoolgebouwen van Nederland: Kindcentrum Hanzewijk, ontworpen door 19 het atelier architecten.
Tekst Eva Vroom
Fotografie Kasper Veenstra
Met twee kindcentra en een sportzaal onder één dak vormt Kindcentrum Hanzewijk het multifunctionele hart van de Hanzewijk. Deze naoorlogse uitbreidingswijk grenst aan de binnenstad van Kampen, en is in de afgelopen decennia ingrijpend vernieuwd. 19 het atelier architecten liet zich bij het ontwerp van het Kindcentrum inspireren door jaren vijftig architectuur. Met zijn ritmiek in de gevels, grote dak-overstekken en passend kleur- en materiaalgebruik sluit het dan ook perfect aan op de vernieuwde Hanzewijk. Blikvanger van het gebouw is de grote sportzaal op de verdieping, die als volume uitkraagt en zo een luifel vormt boven de entree. Deze entree geeft toegang tot het centrale deel van het gebouw, waar zich voorzieningen als de keuken, het speellokaal en de bibliotheek bevinden. Een vide en een grote tribunetrap zorgen voor een open verbinding met de verdieping.
Aan weerszijden van dit middendeel zijn de twee kindcentra gehuisvest. Deze bestaan uit een basisschool en een kinderdagverblijf en hebben ieder een eigen vleugel tot hun beschikking: rechts van de centrale hal zit Openbaar Kindcentrum het Scala met opvang van Partou, aan de linkerkant vind je IRIS Kindcentrum Bonte Haven met Iris opvang.
Eigen wensen
Beide basisscholen kwamen uit gebouwen die aan vervanging toe waren, vertellen Ruben Klinkenberg en Marleen Garstenveld, respectievelijk architect en interieurarchitect bij 19 het atelier. De scholen hadden voor de nieuwbouw ieder ook zo hun eigen wensen in het programma van eisen, vervolgt Garstenveld: “Bij OKC het Scala wilden ze graag een open verbinding tussen de verdiepingen, met een vide. Bij IKC Bonte Haven wilden ze dat juist niet, om het zo rustig mogelijk te houden.” Een bijzondere uitdaging bij het ontwerp vormde de grote gymzaal, die eigendom is van de gemeente en ook ’s avonds gebruikt wordt. Klinkenberg: “De gymzaal moest een eigen avondingang hebben, met een lift. Het was een uitdagende puzzel om dit alles in te passen, want het programma van de kindcentra mocht op de begane grond niet in het gedrang komen. Uiteindelijk vonden we de oplossing door de zaal op de verdieping te plaatsen.” Vanaf deze hoogte heb je in de gymzaal dankzij het grote raam een wijds uitzicht over de wijk.
Duurzaam en circulair
Kinderen leren hier spelenderwijs over duurzaamheid, want Kindcentrum Hanzewijk valt op door de uiterst bewuste materiaalkeuzes. Het gebouw is een voorbeeldproject in duurzaam en circulair bouwen: waar mogelijk zijn biobased, hernieuwbare en hergebruikte materialen toegepast. Van biocomposiet gevelelementen en houten vloeren, kozijnen, binnenwanden en plafonds tot biobased plafondplaten en hergebruikte plafonds uit een van de oude scholen. Er is voor kartonnen armaturen gekozen, en voor hergebruikt schakelmateriaal. Zelfs het metselwerk is herbruikbaar, door de toepassing van bastaardmortel. “Die duurzaamheidsambitie lag er vanaf het begin, maar breidde zich gedurende het project steeds verder uit” verklaart Klinkenberg. “We hebben bij alle materialen gekeken naar herkomst en levensduur. Als iets niet biobased verkrijgbaar was, dan zochten we naar een recyclebaar alternatief.” Hij is trots op het feit dat ook de verdiepingsvloer en de dakvloer van hout zijn. “Dat vormde een bouwkundige uitdaging.” Bijzonder is ook de gevelbekleding van de sportzaal, met Pirrouet gevelstenen van Vandersanden. Ze zijn grotendeels gemaakt van restproducten en nemen tijdens de productie CO2 op. “Deze gevelstenen waren nog niet eerder gebruikt in Nederland, en we hebben ze extra duurzaam toegepast door de stenen aan elkaar te klikken in plaats van te metselen.”
Ook qua energieverbruik zijn de nodige maatregelen getroffen. Dankzij bodemopslag, warmtepompen en zonnepanelen is het gebouw energieneutraal. Daarbij zorgen een hoogwaardige thermische schil, slimme oriëntatie en zonwering voor een aangenaam binnenklimaat. Iets wat nog wordt versterkt door de natuurlijke, ademende materialen die in het interieur zijn toegepast.
Boom
Want 19 het atelier was ook verantwoordelijk voor het interieurontwerp, vertelt Garstenveld: “Hierbij hebben we gekozen voor een rustige basis om de eenheid van het gebouw te behouden, met hout als verbinder.” De twee kindcentra hebben daarbij ieder een eigen kleurenpalet gekregen, passend bij hun identiteit. Bij OKC het Scala staat de kleur brique voor warme huiselijkheid, bij Bonte Haven is gekozen voor zachtgroen om de natuur naar binnen te halen. De kinderdagverblijven doen mee in het kleurenpalet van de scholen. Elk kindcentrum kreeg ook een eigen blikvanger, zo heeft het Scala een glijbaan tussen de twee verdiepingen, en in Bonte Haven staat een heuse boom. Klinkenberg: “Die komt uit Kampen en is aan het begin van de bouw al naar binnen getakeld.” De twee kleurpaletten komen samen in de gedeelde ruimtes, zoals de bibliotheek, het speellokaal en de keuken. Deze bevinden zich in de centrale hal, een grote ruimte die dankzij de vide en de twee glazen puien van veel lichtinval profiteert.
Natuurlijke uitstraling
In deze hal gaat de aandacht direct naar de royale tribunetrap, gemaakt van zorgvuldig geselecteerd hergebruikt hout. Garstenveld: “Het vereist veel meer zoekwerk, als je biobased en gerecyclede materialen wilt toepassen. Je grijpt gewoontegetrouw vaak naar dezelfde oplossingen, maar we wilden dit project echt zo duurzaam mogelijk doen. Er zitten best veel verschillende houtsoorten in het gebouw, maar toch vormen ze samen een mooi geheel. Het interieur heeft een heel prettige, rustige sfeer, je voelt dat het met aandacht is vormgegeven.” Ook de gebruikers van het gebouw zijn enthousiast over de fijne akoestiek in het gebouw en de natuurlijke uitstraling, waarvan een rustgevende werking uitgaat. Garstenveld: “Als iets helemaal ‘hufterproof’ is uitgevoerd, zie je dat dit soms juist vernieling uitlokt. Met dit gebouw gaan de kinderen heel verantwoord om.”
Legenda:
Opdrachtgever: Gemeente Kampen
Architect: 19 het atelier
Aannemer: Hesco Bouw
Interieurbouwer: Erixs
Constructeur: Alferink van Schieveen
Installatietechnisch adviseur: Innax
Adviseur brandveiligheid: cbra
Installateur: Panger-rosier installaties
Houtconstructie: Woodteq
Gladde vloeren: Gerflor
Tapijt: Interface
Valvloeren binnen: Vario Flexperience
Houten wanden: Panguaneta
Tegels: Mosa
Prikwanden: Forbo
Pendelarmaturen: Muuto Rime Pendant Lamp
Ontwerp & aanleg schoolterrein: Mien Ruys en Smit groenadvies
