Vocus architecten en Stadswaarde Vastgoedontwikkeling maakten van Oud-Tivoli weer een bruisende plek, waaraan 800 jaar Utrechtse geschiedenis is af te lezen.
Tekst Eva Vroom
Fotografie Chiel van Diest Fotografie
Na jaren van voorbereiding is het voormalige Tivolicomplex aan de Oudegracht 245 weer tot leven gewekt. Het gebouw, van origine een klooster maar vooral bekend als poppodium, begint aan een nieuw hoofdstuk. Na een respectvolle verbouwing is het met de komst van restaurant en wijnbar Union House en Conscious Hotel Oudegracht weer open voor publiek, als gastvrije plek rond de herstelde kloostertuin en de openbare kloostergang. Vocus architecten was mede-initiatiefnemer en architect voor deze nieuwe fase, vertelt projectarchitect Gerlinde Goudswaard. “Oud-Tivoli stond na de verhuizing van het poppodium leeg. De gemeente Utrecht zocht een nieuwe bestemming voor het pand en schreef in 2017 een prijsvraag uit, waar wij samen met onze opdrachtgever Stadswaarde aan meededen. Ons plan voor de invulling omvatte een functiemix van restaurant en hotel, plus de kinderdagverblijven die al in het gebouw aanwezig waren.”
Geschiedenis
Hoewel het monumentale complex in het centrum van Utrecht al 800 jaar bestaat, zou deze nieuwe invulling pas de vijfde gebruiker zijn. Een stukje geschiedenis: tussen de Oudegracht en de Springweg werd halverwege de 13e eeuw het Regulierenklooster gesticht. Na de reformatie kwam het gebouw in 1582 in gebruik als weeshuis, de kloosterkerk bleef nog tot 1800 in gebruik. In 1925 kocht de Nederlandsche Vereeniging voor Spoor- en Tramwegpersoneel (N.V.) het complex aan als vakbondshuis. In het N.V. huis, zoals het nu bekend stond, werd op de plaats van de kloosterkerk een toneelzaal gebouwd. Eind jaren 70 werd het inmiddels leegstaande vakbondshuis gekraakt, wat uiteindelijk leidde tot de vestiging in 1981 van poppodium Tivoli. Na de fusie in 2014 met Muziekcentrum Vredenburg verhuisde het poppodium naar de nieuwe locatie Tivoli/Vredenburg bij station Utrecht Centraal. De gemeente zocht een nieuwe invulling voor het achtergelaten pand aan de Oudegracht. Hierbij stond voorop, dat het gebouw een publieke functie moest krijgen en teruggegeven zou worden aan de Utrechters. De deuren moesten weer open, om er opnieuw een ontmoetingsplaats van te maken.
Toekomstbestendig
Omdat het gebouw een Rijksmonument is, moesten de kenmerken van het pand behouden blijven. Het ontwerp van Vocus architecten was dan ook gericht op het opnieuw zichtbaar maken van de gebouwstructuur en geschiedenis van het complex. Zodoende zijn de verschillende tijdlagen, zoals die van het Regulierenklooster en het weeshuis, nu weer herkenbaar voor de bezoekers. Goudswaard: “We hebben het hele casco ontwerp gedaan, inclusief gevels, kozijnen en de vormgeving van het glazen dak boven de binnentuin. We hebben de architectonische puzzel gelegd qua indeling, inpassen en installaties.”
Daarbij hoorde ook een vergaande verduurzaming. Dankzij de toepassing van energiezuinige installaties, warmtepompen, circulaire materialen en achterzet-ramen is het gebouw van energielabel G naar A gebracht. Hiermee is het pand niet alleen behouden, maar ook toekomstbestendig gemaakt.
Door de eeuwen heen was het gebouw vanwege zijn verschillende gebruikers sterk verrommeld. Vocus heeft het ensemble geordend, en verbinding gemaakt met de Oudegracht aan de voorzijde en de Springweg-tuin aan de achterkant. Hiermee krijgt het gebouw een nieuwe rol in de stad, als ‘stepping stone’ tussen ‘t Wed en Ledig Erf: een plek waar je kunt verblijven, eten en spelen, omringd door de geschiedenis van de stad.
Kloostertuin
In de nieuwe invulling is het gebouw deels openbaar, de kloostergang blijft overdag toegankelijk voor het publiek. In de kloostergang vertellen ‘Vensters naar Vroeger’ het verhaal van deze bijzondere plek.
De kloostertuin is weer teruggebracht in het complex, legt Goudswaard uit: “Deze was dichtgezet ten tijde van het poppodium, wij hebben hem weer geopend en een mooie verbinding gemaakt met de binnenruimtes. Vanaf de Oudegracht kom je binnen in het voorhuis. Daar hebben we met doorbraken in wanden meer openheid gemaakt, zodat je meer contact hebt met de achterliggende delen. Je kunt nu vanaf de gevel naar de kloostertuin kijken”. Deze laatste is door Vocus vormgegeven met klinkertjes en voorzien van een glazen dak, dat bij mooi weer open kan. Het resultaat is een prachtige lichte ruimte in het hart van het gebouw. In het voorhuis bleef het mooie glas-in-lood uit de tijd van het vakbondshuis bewaard. Hier bevindt zich nu de lobby van het Conscious Hotel Oudegracht. Aan de tuinzijde van het complex blijven de twee al aanwezige kinderdagverblijven gehandhaafd op hun rustige plek.
Beleefbaar
Restaurant en wijnbar Union House kreeg een plek in het oude hart van het gebouw, in de voormalige kloosterkerk en de kloostertuin. Goudswaard: “Voor de horeca invulling hadden we in de tenderfase contact met Utrechtse ondernemers die ambachtelijke producten maken, maar deze haakten af vanwege het lange traject, mede door de Covid-pandemie. Toen zijn we met andere partners in zee gegaan.” De hotelfunctie is ingevuld door Conscious Hotels, dat hiermee zijn eerste vestiging in Utrecht heeft geopend. De 46 hotelkamers liggen verspreid over het complex. “Deze kamers zijn allemaal verschillend, omdat we ze in het monument hebben ingepast. Voor de inrichting van de kamers heeft Conscious bureau The Invisible Party ingeschakeld.”
Union House is van Swijnenburg Hospitality Group, die ook in het oosten van het land restaurants heeft in monumentale panden. Eigenaar Peter-Paul Swijnenburg programmeert evenementen, en exploiteert de Regentenzaal in het complex voor zakelijke bijeenkomsten. In de voormalige kloosterkerk, die in de vorige eeuw eerst toneelzaal en daarna poppodium werd, vinden nu ook weer kleinschalige optredens plaats. “Het interieur van het restaurant is ontworpen door King Kong, in samenwerking met Swijnenburg. De horeca loopt heel goed. Het is een populaire plek, met een hoge bezettingsgraad.” Goudswaard kijkt tevreden terug op het project: “Ik vind het heel positief dat het gebouw nu weer herkenbaar en beleefbaar is, en alle ruimtes erin optimaal worden benut. Het maakt opnieuw onderdeel uit van het stedelijk weefsel, de nieuwe functies zorgen weer voor reuring aan de gracht.”
Legenda:
Opdrachtgever: Stadswaarde Vastgoedontwikkeling
Architect: Vocus architecten
Interieur Conscious Hotel: The Invisible Party
Interieur Union House: King Kong
Aannemer: De Bonth van Hulten
Overkapping kloostertuin: Vitrona
Adviseurs: De Prouw; K+ Adviesgroep
Installaties E + W: Lok installaties
Dit artikel heeft u kunnen lezen in editie 4-2026. Gemist? Neem nu een abonnement en mis niks meer.
Copyright
© 2026 Business Content Media B.V. te Den Haag. Niets uit dit artikel of deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch, op geluidsband of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever Business Content Media/Vakblad Pi | Project&Interieur.
