Studio Groen+Schild maakte van De Uiterwaarden een warm en functioneel zorggebouw, waar zowel cliënten als medewerkers zich thuis voelen. De Uiterwaarden in Deventer is een vestiging van De Parabool, een zorginstelling die kinderen, (jong-) volwassenen en ouderen met een verstandelijke beperking ondersteunt.
Tekst: Eva Vroom
Fotografie: Mike Bink
Met kleinschalige woon- werk- en dagbestedingslocaties richt De Parabool zich op persoonlijke ontplooiing, sociale contacten en participatie in de samenleving. Wat De Uiterwaarden speciaal maakt, is dat er zowel dagbesteding als het Service Bureau van de organisatie gehuisvest zijn. Studio Groen+Schild kreeg de opdracht om het gebouw zó te ontwerpen, dat cliënten en medewerkers hun eigen plek hebben, maar elkaar ook kunnen ontmoeten. “De Parabool heeft in Zuidwest Overijssel veel woon- en dagopvang locaties en het leek ze een goed idee, om op één van die locaties ondersteuning en praktijk te combineren,” legt architect Ellen Schild uit. De reden voor de nieuwbouw was, dat het oude kantoor en enkele dagbestedingslocaties niet meer aan de huidige eisen voldeden. “Ze waren verouderd, lastig te onderhouden en te verduurzamen.” Daarom besloot De Parabool een aantal panden aan een ontwikkelaar te verkopen, en een nieuw gebouw te realiseren aan de Brederodelaan in Deventer.
Toekomstbestendig
De Uiterwaarden biedt ruimte aan drie dagbestedingsgroepen en het Service Bureau van de organisatie. In totaal zijn dat zo’n zeventig tot tachtig cliënten en rond de veertig medewerkers, samen onder één dak. Dit betekent niet alleen dat er efficiënter gebruik wordt van ruimte, maar het draagt ook bij aan een betere samenwerking en meer verbinding tussen medewerkers en cliënten. Het nieuwe pand moest duurzaam, flexibel en toekomstbestendig zijn, zowel wat betreft het exterieur als het interieur. Studio Groen+Schild vertaalde dit naar een gebouw met een houten lamellengevel, die met zijn natuurlijke uitstraling aansluit bij de groene omgeving van het nabijgelegen park. Schild: “Het gebouw dat hier oorspronkelijk stond, was maar één verdieping hoog en vanuit stedenbouwkundig oogpunt mochten we niet hoger bouwen. We zijn in gesprek gegaan met de gemeente Deventer, en hebben toch toestemming gekregen om tweelaags te bouwen. De gevel is van Accoya hout, met een gemetselde plint. In deze plint zijn bankjes verwerkt, zodat er rondom het gebouw plekken zijn waar mensen kunnen zitten, als ze bijvoorbeeld wachten op de taxi.”
Huiselijk
Ook aan de biodiversiteit is gedacht: het gebouw is natuurinclusief dankzij nestkasten voor vogels en vleermuizen, in de plint zijn schuilplekken voor egels. Rondom het gebouw heeft Buro Harro een tuin ontworpen met wadi’s vol inheemse planten, die in het voorjaar voor een grote bloemenzee zorgen. Schild: “Zo’n tuin is best bijzonder voor een zorginstelling, ik vind het mooi dat ze meegegaan zijn in ons voorstel om Buro Harro te vragen voor het landschapsontwerp. De Parabool is een prettige opdrachtgever, we transformeren nu ook een boerderij voor ze met nieuwbouw. Er zit een duidelijke sociale component aan dit soort opdrachten.
Het interieurontwerp van De Uiterwaarden was wel een puzzel. We wilden geen standaard zorggebouw maken, dus we hebben eerst workshops gehouden om erachter te komen wat de wensen waren. Een grote groep medewerkers is bij het ontwerp betrokken geweest. De vraag aan ons was om een rustig en prikkelarm interieur te ontwerpen. Het moest huiselijk, warm en persoonlijk worden, zonder kantooruitstraling. We hebben daarom geen systeemplafonds toegevoegd, de constructie in het zicht gehouden en akoestisch spuitwerk toegevoegd voor een prettige nagalmtijd. Dat was voor een aantal mensen binnen de organisatie wel even wennen, maar ze hebben het toch aangedurfd.”
Dagopvang
De plattegrond van het gebouw is vrij helder en langgerekt. Vanwege de vraag om een prikkelarme omgeving bevindt de entreehal met trappartij zich in het hart van het gebouw, waardoor het links en rechts daarvan rustig is. De wanden van deze entreehal kregen dezelfde houten afwerking als de gevel. Ook de baksteen van de plint loopt naar binnen door. Een bijzonder detail is de houten balie, gemaakt van restmateriaal van de gevel. Schild: “Accoya is kostbaar, het zou zonde zijn om dat niet te gebruiken. In de entreehal hebben we gekozen voor een tegelvloer, op de verdiepingen ligt marmoleum en in de werkomgeving tapijt voor een betere akoestiek.” De trap is gemaakt van door en door gekleurd beton, met stalen balustrades. “Die trap is er tijdens de ruwbouw al in gehesen. Al het staalwerk heeft dezelfde steenrode kleur als de kozijnen in de gevel. Dat staat mooi bij het hout en het metselwerk.”
Voor de dagopvanglokalen ontwierp Studio Groen+Schild een opvallende doorlopende kastenwand van groen betonplex. Schild: “De medewerkers van bijvoorbeeld de Kleurmeesters, één van de dagopvanggroepen, hadden heel veel opslagruimte nodig voor materialen als klei en verf, voor pantry’s en kleine begeleiderswerkplekken. Dit betekende wel een stevige post voor de vaste inrichting, maar door alles achter een dichte wand te verwerken creëer je een veel rustiger beeld.”
Dakterras
Op de begane grond van het gebouw bevindt zich de afdeling Industrieel Werk. Daar zijn de werkplekken afgeschermd om een teveel aan prikkels te voorkomen. Schild: “De kleurcontrasten zijn er niet groot, we hebben nauwelijks zwart gebruikt en nergens wit, alleen heel zacht grijs. In de dagopvang is de verlichting dimbaar. In deze ruimtes hebben we een lijnverlichting toegepast.” In het ontvangstgebied hangt verlichting in de vorm van grote ringen, deze ringen komen terug in de vergaderruimtes op de verdieping. Op deze verdieping bevindt zich ook de keuken. Die is behoorlijk groot, en wordt intensief gebruikt. “Mensen uit de dagopvang maken er regelmatig broodjes voor medewerkers van het Service Bureau, een mooie combinatie.”
Dankzij de integrale benadering van het project, waarbij Studio Groen+Schild zowel exterieur als interieur heeft ontworpen, sluiten vormen, kleuren en materialen perfect op elkaar aan. ”We hebben er op de studio met een mooi team aan gewerkt; Arnold de Bruin en ik als architecten, Dyneke Kuiken als interieurarchitect en Marcel van der Kroef als projectleider. Het resultaat is een samenhangend, warm en functioneel gebouw waar zowel cliënten, medewerkers en bezoekers erg blij mee zijn. Natuurlijk was het wel even wennen, zegt Schild: “Op hun vorige locatie bevond de dagopvang van ‘Op Maat’ zich op de begane grond, waar je zo de tuin in kon lopen. Nu is een deel van de dagopvang op de eerste verdieping.” Gelukkig heeft het nieuwe gebouw een heel groot dakterras met overal zicht op de groene omgeving. Voor een aantal medewerkers betekende het overstappen naar open werkplekken een omschakeling. “Ze zaten voor de verhuizing in een oud, verkamerd gebouw. Hoewel sommigen moesten wennen aan de open werkplekken, zijn ze allemaal blij met hun nieuwe huiselijke werkomgeving. Ook de combinatie van dagopvang en Service Bureau is een succes.”
Legenda
Opdrachtgever: De Parabool
Architect en interieurarchitect: Studio Groen+Schild
Ontwerpteam: Ellen Schild, Arnold de Bruin, Dyneke Kuiken, Marcel van der Kroef
Landschapsarchitect: Buro Harro
Bouwmanagement: Kleissen Bouwmanagement en advies
Aannemer: Nikkels Bouwbedrijf
Constructeur: WSP
Installateur: Loohuis Installatietechniek
Lichtontwerp: Spectrus
Interieurbouwer en leverancier systeemwanden: Intermontage
Lift: Schindler
Betontrap in kleur: HOP Prefab
Vloerbedekking: Forbo Marmoleum Concrete; Ege Epoca Pro
Vloertegels: Ceramica Rondine
Houten lamellenplafonds: Derako
Losse inrichting: SKO en deels hergebruik