Vakwerk Architecten ontwierp voor AQUON een nieuwe, centraal gelegen huisvesting in Houten. Het toekomstbestendige gebouw biedt onderdak aan een hoogwaardig laboratorium, kantoor- en vergaderruimtes en een werkcafé met een totale oppervlakte van ruim 7000 m².
Tekst: Linda Hulsman
Foto’s: Evabloem Fotografie (Eva Janssens)
AQUON is gespecialiseerd in watergerelateerd onderzoek. Zo biedt het bedrijf dagelijks inzicht in de waterkwaliteit voor de waterschappen in Midden- en Zuid-Nederland. Vanaf eind 2024 gebeuren deze werkzaamheden vanuit een nieuw pand, centraal gelegen in Houten. Vakwerk Architecten ontwierp het nieuwe onderkomen waarbij water in al zijn vormen als uitgangspunt diende. Begoña Garcia Giner, architect bij Vakwerk Architecten, vertelt: “Het mooie aan dit project was dat AQUON zelf een heel duidelijke visie had van wat hun nieuwe onderkomen zou moeten uitstralen. Wij hebben deze visie vervolgens vertaald naar een tweedelig interieurontwerp. Aan de ene kant heb je het gebouw als een soort geoliede machine en aan de andere kant heb je de wensen van de mensen die in het gebouw werken. We hebben die tegenstelling tussen mens en machine aan elkaar verbonden en samen laten komen in één gebouw.”
De lange gevels van het nieuwe pand zijn voorzien van opvallende hergebruikte houten damwanden (afkomstig uit de IJssel), één van de eerste verwijzingen naar water. De hoofdingang bevindt zich aan de noordzijde van het gebouw en valt op door een inkeping in de gevel. Het vormt de centrale toegang voor alle bezoekers, medewerkers en monsternemers. De receptie is daarom uitgebreid met lockers en kleedkamers.
Monsterstroom
Het laboratorium van AQUON is gesitueerd op de begane grond om een efficiënte monsterstroom te kunnen garanderen. Garcia Giner legt uit: “Het gebouw is ontworpen als een grote rechthoek, waar alle verschillende laboratoria zich bevinden aan de buitenste ring. De kantoren liggen in het hart van het gebouw, aangevuld met twee uitwerkplekken aan de flanken, grenzend aan twee patio’s. Hierdoor ontstaat een soort ‘acht’-vorm. Op deze manier zijn de onderlinge afstanden kleiner geworden en hebben we gezorgd voor een optimale routing door het gebouw. Hiermee stimuleren we interactie en verbinding.”
Het nieuwe gebouw huisvest dus twee verschillende activiteiten. Deze activiteiten zijn uitgevoerd in verschillende constructiematerialen: betonnen en stalen laboratoria en houten kantoor- en vergaderruimten. Garcia Giner: “Bij de keuze voor de materialen en de constructie is circulariteit en duurzaamheid altijd het streven geweest. Waar het programma het toeliet hebben we gekozen om zo veel mogelijk duurzame en biobased materialen toe te passen. Strenge materiaaleisen maakte dat voor de laboratoria een betonnen draagconstructie gewenst was. Deze is, waar mogelijk, demontabel uitgevoerd. De kantoren en het werkcafé zijn eigenlijk als een gebouw in het gebouw ontworpen. De duurzaamheidsambities van AQUON maakte het mogelijk om hier een draagconstructie van hout toe te passen. Door het gebruik van hout krijgt dit deel van het gebouw een warmere, meer menselijke en gezonde uitstraling. In de verdere keuze van materialen hebben we geprobeerd om deze kwaliteit verder te benadrukken. We zijn blij dat we dit materiaal hebben kunnen toepassen in een klinische omgeving waar dit niet vanzelfsprekend is. Helemaal mooi is dat de CO2-opslag in het gebruikte hout nagenoeg gelijk is aan de CO2-uitstoot van het beton dat we voor de laboratoria hebben moeten gebruiken.”
Contrasterend karakter
De identiteit van AQUON ademt water dus het lijkt meer dan logisch dat dit ook terug te zien is in het ontwerp. Garcia Giner legt uit: “Het contrasterende karakter van water vormde het uitgangspunt voor ons interieurconcept, zowel fysiek als metaforisch. Water is een veranderlijk element en neemt vele vormen aan. We hebben daarom gespeeld met de verschillende dieptes van water en de kleuren die hierbij passen. Op de begane grond hebben we diverse kleuren blauw toegepast. Hoe dieper je je in het gebouw bevindt hoe donkerder de kleur blauw. Wanneer je naar de eerste verdieping loopt kom je langzaam uit het water en bevind je je aan de oeverranden. Hier hebben we vooral groentinten toegepast, die ook weer mooi aansluiten bij de daktuin.”
Verder zijn op verschillende plekken in de kantooromgeving gordijnen toegepast. “Deze gordijnen hebben organische vormen en zijn uitgevoerd in dezelfde blauw- en groentinten. Ze simuleren de stroming van het water. Aan de ene kant dragen ze bij aan de akoestiek en aan de andere kant dienen ze als een soort afscheiding tussen ruimtes. We wilden geen traditionele gesloten ruimten creëren, maar wel de flexibiliteit toevoegen om ruimten kleiner te maken. Op sommige dagen werken er namelijk heel veel mensen in het gebouw en op andere dagen minder. Het is fijn als je dan toch geconcentreerd kunt werken, door de ruimte af te schermen.”
Bruisend water
In het centrale gebied op de begane grond is een grote circulaire houten trap geplaatst die leidt naar de eerste verdieping. Daar bevinden zich het werkcafé, de scrumruimte, het merendeel van de vergaderruimten en de daktuin. Deze trap is wederom vormgegeven met water als thema. Zowel op het gebied van de vloeiende vorm als de uitstraling, met gaten perforaties die een synoniem zijn voor gezond water. Garcia Giner: “We hebben samen met Rich Dust een grafische laag aan de architectuur toegevoegd. Deze laag vertaalt zich op de trap en op de receptiebalie bij de ingang in de vorm van perforaties welke een inkijkje in gezond water verbeelden. Verder door het gebouw zijn op de glazen scheidingswanden verschillende illustraties gemaakt die de bezoeker iets vertellen over de activiteit die op die plek plaatsvindt. Bijvoorbeeld bij de verschillende laboratoria waar uiteenlopende soorten onderzoek worden gedaan naar metalen, chemische stoffen, micro-organismen, DNA en organische verbindingen.”
Open flow
De opdrachtgever wilde oorspronkelijk liever geen verdieping in het gebouw aanbrengen, maar de sculpturale trap zorgt volgens Garcia Giner voor een comfortabele en open ‘flow’ van boven naar beneden. “Bij binnenkomst is het iets wat meteen opvalt, de blauwe muur met de ronde trap die je als het ware naar boven naar het licht leidt. Er vloeit namelijk veel daglicht van de bovenste verdieping naar beneden.” De vergaderruimten op de eerste verdieping worden geflankeerd door twee grote patio’s die een visuele verbinding vormen met de lab- en uitwerkruimten, die symmetrisch op beide vleugels van het gebouw zijn gepositioneerd. Deze patio’s geven ook direct toegang tot de daktuin.
Aan de zuidzijde van het gebouw is nog een extra trapverbinding; een meer discrete trap die vooral wordt gebruikt voor logistieke doeleinden.
De eerste verdieping is dus omgeven door het natuurlijke landschap van het dak: een mix van intensieve en extensieve begroeiing en water, die doet denken aan het veldwerk van AQUON. De daktuin biedt ruimte voor een bedrijfslunch, een kop koffie met een collega, externe meetings, wekelijkse scrumsessies of ochtend yogasessies.
Garcia Giner is naast het eindresultaat ook vooral heel trots op hoe het gebouw ontvangen is door de werknemers van AQUON. “Tijdens de opening van het gebouw bleek iedereen zo blij en tevreden en zich echt thuis te voelen. Dat is natuurlijk altijd ons uitgangspunt, maar nooit een vast gegeven. Dat maakt het project voor ons echt tot een succes!”
Legenda
Opdrachtgever: AQUON
Architect: Vakwerk Architecten
Team: Paul Ketelaars, Begoña Garcia Giner, Rikkert van Bellen, Chris Perry, Gijs van Gasteren, Marck Vrieling, Marloes Pieper, Gawein Verbiest, Ana Luiza de Camargo en Leire Baraja Rodriguez.
Hoofdaannemer: Wam en Van Duren Bouwgroep
Projectinrichter: SKO
Maatmeubilair: Brok Interieurbouw
Stoelen: Herman Miller, deVorm, Arper, Muuto, BuzziSpace, HAY
Tafels: Gispen, HAY, deVorm, Muuto, Extremis
Stellingkasten: Kruizinga
Gordijnen: Terhorst Projecten, Vescom
Kantine kussens: Kvadrat
Verlichting: Muuto, BuzziSpace
Kapstokken: Van Esch
Ruimtelijke grafische laag: Rich Dust
